Πέμπτη, 13 Ιανουαρίου 2011

Η τέχνη της Κρήτης σε έκθεση στη Μόσχα

Σπάνια δυνατότητα έχουν αυτές τις μέρες οι Μοσχοβίτες να γνωριστούν με τη Σχολή Κρητικής Εικονογραφίας. Η έκθεση «Ελληνικές εικόνες του 15ου με 17ο αιώνα από το νησί Κρήτη.
Από μουσειακές και ιδιωτικές συλλογές» εγκαινιάστηκε στο Κεντρικό Μουσείο Αρχαίου Ρωσικού Πολιτισμού και Τέχνης με την επωνυμία του Αντρέι Ρουμπλιόφ. Στο θέμα αναφέρεται η ανταποκρίτριά μας Μαρία Παπαντινά.

Ένας Γάλλος ταξιδιώτης που επισκέφθηκε την Κρήτη στις αρχές του 16ου αιώνα, πείστηκε απόλυτα ότι οι ντόπιοι κάτοικοι είναι απασχολημένοι αποκλειστικά με την εικονογραφία ή με το φτιάξιμο κυπαρισσένιων πλαισίων για τις εικόνες. Και δεν είναι εκπληκτικό, αφού ήταν η περίοδος άνθισης της ζωγραφικής κουλτούρας της Κρήτης. Σχεδόν κάθε εργαστήριο του νησιού ζωγράφιζε περίπου χίλιες εικόνες το χρόνο.

«Το 15ο και το 16ο αιώνα από κρητικά έργα τέχνης είχε γεμίσει όλη η Ευρώπη. Τα αγόραζαν ορθόδοξες μονές και πλούσιοι Οίκοι, καθολικά μοναστήρια και η ιταλική αριστοκρατία. Ωστόσο η Ρωσία μέχρι ορισμένο καιρό σ΄αυτή τη διαδικασία δεν συμμετείχε»,  λέει η υπεύθυνη της έκθεσης Λία Γιεβσέγιεβα:

«Οι εικόνες από την Κρήτη ουσιαστικά δεν έφταναν στη Ρωσία. Μόνο σαν δώρα για τους τσάρους ή τον Πατριάρχη. Δυστυχώς, ακόμα και γι΄αυτά τα δώρα ξέρουμε μόνο από τις απογραφές. Ενώ τα ίδια τα δώρα δεν διατηρήθηκαν. Πλατύ ενδιαφέρον για τον κρητικό πολιτισμό στη Ρωσία αναπτύχθηκε μόνο το 19ο αιώνα. Ο κόμης Αλεξέι Ουβάροφ ήταν ο πρώτος που άρχισε να συλλέγει έργα των Κρητικών καλλιτεχνών, τα οποία εύρισκε στο Μιλάνο, τη Ρώμη, τη Νεάπολη και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Άλλο ένα γνωστό παράδειγμα είναι η πριγκίπισσα Μαρία Τένισεβα, η οποία έφερνε εικόνες από τα νησιά, αγόραζε ενδιαφέροντα έργα σε ευρωπαϊκές αγορές. Πολλά από τα ευρήματά της μπορεί να τα δει κανείς στην τωρινή έκθεση.

Συνολικά παρουσιάζονται περίπου πενήντα εκθέματα. Υπάρχουν και μερικά που ανήκουν σε σύγχρονους μαικήνες. Συγκεκριμένα, οι ελληνικής εθνικότητας αδελφοί Δρίτσουλα έφεραν στην έκθεση σπάνιες εικόνες από την οικογενειακή τους πινακοθήκη στο Μόναχο. Μιά από αυτές είναι «Η Θεομήτωρ με το βρέφος» - έργο του 15ου αιώνα. Στη Μόσχα πρώτη φορά παρουσιάζεται. Σ΄ αυτή την εικόνα εκτός της Παρθένου Μαρίας και του Ιησού, απεικονίζεται και ο παραγγελιοδότης της εικόνας, ο οποίος υποκλίνεται στην Παναγία με γεράκι στο γάντι.

Η πιό ξακουστή εικόνα στην έκθεση είναι η «Παναγία η Γλυκοφυλούσα», έργο του γνωστού εικονογράφου Άγγελου Ακοτάντου. Το 2009 την αγόρασε για το «Ιδιωτικό του Μουσείο «Ρωσικής Εικόνας» ο συλλέκτης Μιχαήλ Αμπράμοφ. Ο ίδιος μας αφηγήθηκε την ιστορία της αγοράς αυτού του αριστουργήματος:

«Με ένα συνάδελφό μου επισκεφθήκαμε το Λονδίνο, την Πινακοθήκη Temple και από την πρώτη στιγμή ακριβώς αυτή η εικόνα είχε τραβήξει την προσοχή μου. Σαν οπτασία, σαν έρωτας από την πρώτη ματιά. Ως τότε ελληνικές εικόνες στη συλλογή του μουσείου μας δεν υπήρχαν. Προσωπικά, σαν άνθρωπος που ενδιαφέρεται για την ιστορία της εικονογραφίας ήξερα ότι οι εικόνες μπορεί να είναι μέρος της προίκας κάποιας ευγενούς νύφης, την οποία παντρεύτηκε Ρώσος πρίγκιπας. Όταν είδα την «Παναγία τη Γλυκοφυλούσα», αντιλήφθηκα ότι πρόκειται ακριβώς για τέτοια εικόνα. Την αγόρασα, παρά τη μυθική της τιμή, μάλιστα χωρίς προκαταρκτική εξέταση εμπειρογνωμοσύνης. Η γνησιότητά της επιβεβαιώθηκε αργότερα στη Ρωσία.

Όλες οι εικόνες, που παρουσιάζονται στην έκθεση «Ελληνικές εικόνες του 15ου με 17ο αιώνα από το νησί Κρήτη από μουσειακές και ιδιωτικές συλλογές» αποτελούν πραγματικά αριστουργήματα. «Το ενθουσιώδες έργο των συλλεκτών θα εκτιμηθεί και από τις μελλοντικές γενιές, είναι πεπεισμένη η Λία Γιεβσέγιεβα. Στο μεταξύ ως τις 22 Φεβρουαρίου του 2011 την ομορφιά των κρητικών έργων τέχνης στην έκθεση της Μόσχας θα μπορούν να την απολαμβάνουν οι σύγχρονοί μας.

Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια: