Σάββατο, 29 Μαΐου 2010

Άλωση της Κωνσταντινούπολης

Η τελευταία πολιορκία της Κωνσταντινούπολης έλαβε χώρα το 1453. Οι Οθωμανοί Τούρκοι με επικεφαλής τον Μωάμεθ Β' κατέκτησαν τη Βασιλεύουσα στις 29 Μαΐου ημέρα Τρίτη ύστερα από προσπάθεια τριών περίπου μηνών. Με την άλωση της Πόλης και το θάνατο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (η λεγόμενη Βυζαντινή Αυτοκρατορία) που είχε ζήσει περισσότερα από 1100 χρόνια αδιάρρηκτης ιστορικής συνέχειας, έπαψε να υπάρχει.



Ο Μωάμεθ Β' έστειλε τελεσίγραφο στον Κωνσταντίνο ΙΑ' λέγοντας ότι εάν παραδινόταν θα έσωζε τη ζωή των υπηκόων του και ο ίδιος θα οριζόταν διοικητής. Σε αντίθετη περίπτωση, θα δινόταν μάχη μέχρι τελευταίας ρανίδας αίματος.

Ο Αυτοκράτορας τότε έδωσε την παρακάτω περίφημη απάντηση. << Το δε την πόλιν σοι δούναι ούτ' εμόν εστιν ούτ' άλλου των κατοικούντων εν ταύτη΄ κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθάνουμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών>>. (<< Η παράδοση της πόλης δεν είναι ούτε στις δικές μου προθέσεις ούτε στις προθέσεις κανενός άλλου κατοίκου της γιατί είμαστε όλοι αποφασισμένοι να πεθάνουμε οικειοθελώς και δεν πρόκειται να λυπηθούμε τη ζωή μας>>).
Η πολιορκία άρχισε τον Απρίλιο του 1453. Ο Μωάμεθ Β' επιτέθηκε στην Κωνσταντινούπολη από ξηράς και θάλασσας με στρατιωτικές δυνάμεις που σύμφωνα με μαρτυρίες κυμαίνονταν από 160000 έως 700000 άνδρες και πιθανότατα αριθμούσαν περί τους 200000 άνδρες. Οι υπερασπιστές της πόλης ήταν συντριπτικά λιγότεροι αρχικά σχεδόν 5000. Στο λιμάνι της Πόλης βρίσκονταν 26 βυζαντινά πολεμικά πλοία, ενώ σύμφωνα με ορισμένες πηγές ο οθωμανικός στόλος είχε 400, με πιθανότερο έναν αριθμό 100-150 πλοίων διαφόρων τύπων. Στην απελπισμένη έκκληση για βοήθεια της ένδοξης Κωνσταντινούπολης απάντησαν μόνο 600 Ενετοί, 700 Γενουάτες με επικεφαλής έναν διάσημο μισθοφόρο, τον Ιωάννη Ιουστινιάνη (Τζιοβάνι Τζουστινιάνι), και μια ομάδα Καταλανών. Ο συνολικός αριθμός των υπερασπιστών της Πόλης δεν πρέπει να ήταν μεγαλύτερος από 8000.

Τη νύχτα της 28 Μαΐου τελέστηκε στο ναό της Αγίας Σοφίας η τελευταία Χριστιανική λειτουργία με τη παρουσία Ελλήνων και Λατίνων. Την επόμενη οι Τούρκοι επικέντρωσαν τις επιθέσεις τους στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού, στο ποιό ευάλωτο τμήμα των τειχών, που είχε υποστεί ζημιές. Ο Ιουστινιάνης τραυματίστηκε βαριά και παρότι ο Κωνσταντίνος τον εκλιπαρούσε να μείνει, αποσύρθηκε στην Πόλη μέσω μιας πύλης του εσωτερικού τείχους. Χωρίς αρχηγό οι Ενετοί και οι Γενουάτες πρώτα υποχώρησαν και μετά τράπηκαν σε φυγή προς το λιμάνι. Φαίνεται ότι ο Ιουστινιάνης κατάφερε να διαφύγει στη Χίο, όπου πέθανε δυο μέρες αργότερα. Η φυγή του προκάλεσε υποψίες για προδοσία, αλλά είναι άγνωστο το κατά πόσον ήταν βάσιμες. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος προσπάθησε να οργανώσει αντεπίθεση, επικεφαλής των ανδρών του και των Ισπανών του Δον Φραγκίσκου του Τολέδου, αλλά χάθηκε στη μάχη μαχόμενος γενναία. Το σώμα του μάλλον δεν βρέθηκε ποτέ. Ο πληθυσμός της Πόλης αποδεκατίστηκε από τους τούρκους. Οι πριγκήπισσες της αυτοκρατορικής οικογένειας κατάφεραν να διαφύγουν δια θαλλάσσης στη Δύση. Ο ναός της Αγίας Σοφίας σημείο αναφοράς όλων των ορθόδοξων Εκκλησιών, μετατράπηκε σε τζαμί και τα υπέροχα ψηφιδωτά του καλύφθηκαν με ασβέστη.

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης δεν είχε σημαντικές συνέπειες στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής πολιτικής, εκτός από την Ιταλία όπου υπογράφτηκε ειρήνη ανάμεσα στα Ιταλικά κρατίδια, πρόθυμα να συνενωθούν για να αντιμετωπίσουν από κοινού ενδεχόμενη τουρκική εισβολή. Τα άλλα μεγάλα Ευρωπαϊκά κράτη εξακολουθούσαν τους πολέμους μεταξύ τους. Αλλά παρά τη λεηλασία και την καταστροφή της Βασιλεύουσας το πνεύμα της Ανατολικής Αυτοκρατορίας παρέμεινε ζωντανό, επηρεάζοντας την πολιτική των Βαλκανικών χωρών, ενώ η Ελληνορθόδοξη χριστιανοσύνη διατήρησε στο χρόνο το κύρος της, προστατεύοντας μέρος των σλαβικών πλυθησμών από τον επεκτατισμό του Ισλάμ και ευνοώντας στα ανατολικά αρκετά ποιό μακριά, τη γέννηση μιας πολύ μεγάλης δύναμης: Ο Ιβάν Γ' της Ρωσίας σύζηγος της κόρης του Θωμά Παλαιολόγου, έφερε τον Βυζαντινό δικέφαλο αετό στη Μόσχα, διεκδικώντας τον ηγεμονικό ρόλο που κάποτε ανήκε στην Κωνσταντινούπολη.
Πηγή: Περιοδικό οι 100 μεγαλύτερες μάχες της ιστορίας (τεύχος 3).
Πολύ ωραίες λεπτομερέστατες πληροφορίες δίδονται στην ιστοσελίδα http://users.ach.sch.gr/fstav/greek/kyrio2.html

Δεν υπάρχουν σχόλια: