Δευτέρα, 9 Μαρτίου 2009

Βόμβα μεθανίου απειλεί τον πλανήτη

«Ωρολογιακή βόμβα» στο κλίμα του πλανήτη θεωρούν ολοένα και περισσότεροι επιστήμονες τις τεράστιες ποσότητες μεθανίου που μπορεί να απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα, εξαιτίας της ρευστοποίησης των πάγων στον Αρκτικό Κύκλο. Το λειώσιμο των πάγων θα δημιουργήσει αμέτρητες λίμνες, μέσα στις οποίες θα καθιζάνει οργανική ύλη. Τα μικρόβια που ζουν εκεί θα την αποικοδομήσουν και έτσι θα τεθεί σε λειτουργία μια βιομηχανία παραγωγής μεθανίου που θα φέρει τα πάνω κάτω στην ατμόσφαιρα της Γης.
Το μεθάνιο είναι ένα πολύ δραστικό αέριο του θερμοκηπίου. Έχει την ικανότητα να παγιδεύει στη Γη τη θερμότητα του ήλιου έως και 20 φορές περισσότερο απ΄ ό,τι το διοξείδιο του άνθρακα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι επιστήμονες από διάφορες χώρες που εργάζονται στο πλαίσιο του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών επισήμαναν στην τελευταία αναφορά τους ότι οι τεράστιες παγωμένες εκτάσεις που σιγά σιγά λειώνουν στον Αρκτικό Κύκλο απελευθερώνουν μεθάνιο, το οποίο μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες επιπτώσεις. «Ύπουλος» εχθρός. Περίοπτη θέση ανάμεσά τους, κατέχει η 32χρονη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Αλάσκας, Κάτι Γουόλτερ. Όχι μόνο εξαιτίας του εμπεριστατωμένου τρόπου που διενεργεί τις έρευνές της αλλά και επειδή έστρεψε το ενδιαφέρον των ειδικών σε μια διαφορετική διάσταση της κλιματικής αλλαγής. Άφησε δηλαδή κατά μέρος το διοξείδιο του άνθρακα και υπέδειξε το μεθάνιο ως έναν ακόμη πιο «ύπουλο» εχθρό που απειλεί να μετατρέψει σε καζάνι τον πλανήτη που ζούμε. Σε εργασίες της, που δημοσίευσε σε περίοπτες επιστημονικές επιθεωρήσεις όπως οι «Science», «Νature» και «Ρhilosophical Τransactions of the Royal Society», η Γουόλτερ υποστηρίζει ότι σύντομα θα βρεθούμε στο ίδιο έργο θεατές. «Οι ποσότητες μεθανίου που εκλύθηκαν από αρκτικές λίμνες στο απώτατο παρελθόν έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στη θέρμανση του κλίματος πριν από τουλάχιστον 11.000 χρόνια. Ό,τι συνέβη τότε, μπορεί να συμβεί και στο μέλλον. Το μεθάνιο είναι ωρολογιακή βόμβα». Σύμφωνα με την εφημερίδα «Los Αngeles Τimes», τα επίπεδα των συγκεντρώσεων του μεθανίου στην ατμόσφαιρα έχουν τριπλασιαστεί από την προβιομηχανική εποχή. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες, περιλαμβανομένης της καλλιέργειας ρυζιού, της σίτισης βοοειδών και της εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, συνθέτουν το 70% των εκπομπών. Το υπόλοιπο 30% προέρχεται από φυσικές πηγές. Τέτοιες είναι υγρότοποι όπως τα έλη, οι λίμνες κ.λπ. Αποτελούν φυσικούς βιοτόπους των μεθανογόνων βακτηρίων, τα οποία παράγουν μεθάνιο κατά την αποσύνθεση οργανικής ύλης κάτω από συνθήκες έλλειψης οξυγόνου. Είναι επίσης και οι τερμίτες, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, που δημιουργούν μεθάνιο ως φυσικό προϊόν της διαδικασίας πέψης. Ερευνητές εκτιμούν ότι στον κόσμο υπάρχουν 250.000 δισεκατομμύρια τερμίτες που κατατρώγουν το 1/3 της παγκόσμιας βλάστησης. Στις αρκτικές λίμνες. Όμως τι ακριβώς συμβαίνει με τις περίφημες αρκτικές λίμνες που απειλούν ξαφνικά να μετατραπούν σε βόμβες μεθανίου, εντείνοντας ακόμη περισσότερο το φαινόμενο του θερμοκηπίου; Η Γουόλτερ εξηγεί: Όταν η οργανική ύλη (νεκρά φυτά και ζώα) αποσυντίθεται, απελευθερώνεται διοξείδιο του άνθρακα. Η οργανική ύλη βρίσκεται επίσης σκεπασμένη κάτω από μόνιμα παγωμένο έδαφος σε απέραντες εκτάσεις του Αρκτικού Κύκλου και όταν ο πάγος λειώσει τότε απελευθερώνεται διοξείδιο του άνθρακα. Όμως όταν το μόνιμα παγωμένο έδαφος ρευστοποιείται, τότε δημιουργούνται μέσα του μικρές καταβόθρες οι οποίες γεμίζουν με νερό. Η παγιδευμένη στον πάγο οργανική ύλη, κατατρακυλά μόλις απεγκλωβιστεί στον βυθό των λιμνών και γίνεται τροφή για μεγάλους πληθυσμούς μικροβίων. Καθώς μάλιστα ο βυθός των λιμνών είναι ανοξικός (δεν έχει οξυγόνο), τα μικρόβια δημιουργούν μεθάνιο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της από τις λίμνες που θα σχηματιστούν μόνο στην περιοχή της Σιβηρίας θα απελευθερωθούν περίπου 50 δισεκατομμύρια τόνοι μεθανίου, ποσότητα δηλαδή 10 φορές μεγαλύτερη από αυτή που ήδη υπάρχει σήμερα στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας.
«Ωρολογιακή βόμβα» στους πυθμένες των ωκεανών

ΕΚΤΟΣ από το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) των πολικών περιοχών της Αλάσκας, του Καναδά και κυρίως της Σιβηρίας, τεράστιες ποσότητες υδριτών μεθανίου βρίσκονται στους πυθμένες των ωκεανών ή και κάτω από αυτούς. Σύμφωνα με τον κ. Θανάση Βαλαβανίδη, αναπληρωτή καθηγητή Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και τον καθηγητή Χημείας κ. Κωνσταντίνο Ευσταθίου, οι αποθέσεις των υδριτών (ενώσεις που έχουν εγκλωβισμένο το μεθάνιο) μπορεί να έχουν πάχος μέχρι και μερικές εκατοντάδες μέτρα και είναι αποτέλεσμα τόσο βιολογικών δραστηριοτήτων στα ιζήματα όσο και γεωλογικών διεργασιών. Εξαιτίας του συνδυασμού υψηλών πιέσεων και χαμηλών θερμοκρασιών, οι υδρίτες αυτοί διατηρούνται σταθεροί εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Μόνο στους ωκεανούς εκτιμάται ότι βρίσκονται περίπου 6,4 τρισ. τόνοι μεθανίου σε μορφή υδριτών. Η θέρμανση του μόνιμα παγωμένου εδάφους των αρκτικών περιοχών μπορεί να οδηγήσει στη σταδιακή διάσπαση των υδριτών του μεθανίου, που από εκατομμύρια χρόνια βρίσκονται παγιδευμένοι εκεί. Το εκλυόμενο μεθάνιο συμβάλλει στην επιπλέον θέρμανση του πλανήτη.

Πηγή: TA NEA
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artid=4505700

Δεν υπάρχουν σχόλια: